Web sitesi yaptırmak isteyen çoğu işletme, ilk olarak tasarıma ve fiyata bakar. Oysa sonradan en çok sorun çıkaran konular başka yerdedir: alan adının kimin adına kayıtlı olduğu, yönetim paneline kimin eriştiği, içeriği kimin yazdığı. Fethiye'de ve çevresinde işletmelerle çalışırken en sık karşılaştığımız soruları bir araya topladık. Bu yazı, web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenler listesini imzadan önce elinizde bulundurmanız için yazıldı.
Fiyatı ne belirler?
İki teklif arasında büyük fark görmek şaşırtıcı değil; çünkü iki firma aynı şeyi teklif etmiyor olabilir. Fiyatı belirleyen başlıca kalemler:
- Kapsam ve sayfa sayısı: Tek sayfalık tanıtım sitesi ile hizmet, blog ve iletişim sayfaları olan kurumsal site aynı iş değildir
- Özel tasarım mı, hazır tema mı: Hazır tema hızlıdır ama benzer görünür; özel tasarım işletmenize göre kurulur
- İçerik ve fotoğraf: Metinlerin yazılması, fotoğraf çekimi, çeviri fiyata dahil mi?
- Entegrasyonlar: Rezervasyon, ödeme, WhatsApp, menü, harita, CRM gibi bağlantılar
- Dil sayısı: Turizm bölgesinde çok dilli site sık istenir; her dil ayrı iş yüküdür
- Bakım ve barındırma: Tek seferlik mi, yıllık mı, teklifte ayrı mı yazıyor?
Teklifleri karşılaştırırken toplam fiyata değil, bu kalemlerin her birinin teklifte yazıp yazmadığına bakın. Yazmayan kalem, sonradan ek ücret olarak karşınıza çıkabilir. Küçük bir işletmeyseniz, kapsamı daraltmanın en kolay yolu için tek sayfa web sitesi yeterli mi? yazısına bakabilirsiniz.
Sahiplik: en çok ihmal edilen konu
Site yayına girdikten yıllar sonra firma değiştirmek istediğinizde her şey bu maddelere bağlıdır. Sözleşmeden önce netleştirin:
Alan adı sizin adınıza kayıtlı olmalı
Alan adı (örneğin isletmeniz.com) işletmenizin dijital adresidir. Ajansın adına kayıtlıysa, ajansla yollarınız ayrıldığında adresinizi kaybetme riskiyle karşılaşabilirsiniz. Kayıt sahibi bilgisinin siz olmanız ve alan adını taşımak için gereken kodun size verilebilmesi gerekir.
Barındırma ve yönetim paneli erişimi
Sitenin nerede barındırıldığını ve yönetim paneline yönetici yetkisiyle girişi size verilip verilmeyeceğini sorun. Sadece "editör" yetkisi verilmesi, bazı ayarlara hiç dokunamayacağınız anlamına gelir.
Kaynak kod
Özel kodlanmış sitelerde kaynak kodun teslim edilip edilmeyeceği sözleşmede yazmalı. Kod size teslim edilmiyorsa, siteyi başka bir firmaya taşımak baştan yapmak anlamına gelebilir.
Google Analytics ve Search Console
Ziyaretçi verisi ve Google'daki görünürlük verisi sizin işletmenizin verisidir. Bu hesaplar sizin Google hesabınızla açılmalı, ajansa sadece erişim yetkisi verilmeli. Tersi olursa firma değiştirdiğinizde geçmiş veriniz de gider.
Arama motoruna uygun temel yapı
Her sitenin kapsamlı bir SEO çalışmasına ihtiyacı olmayabilir, ama temel yapı baştan doğru kurulmalı. Sonradan düzeltmek daha pahalıdır. Web tasarım sürecinde bu maddeleri standart olarak kuruyoruz:
- Her sayfanın kendi başlığı ve açıklaması
- Anlamlı sayfa adresleri ("/hizmetler/koltuk-yikama" gibi, "/sayfa?id=12" değil)
- Başlık hiyerarşisi: sayfada tek bir ana başlık
- Görsellerde açıklayıcı alternatif metin
- Site haritası ve Search Console'a bağlantı
- Google işletme kaydıyla tutarlı ad, adres ve telefon
Fethiye gibi yerel aramaların önemli olduğu bir bölgede bu son madde özellikle kritik. Ayrıntısını Fethiye yerel SEO rehberinde anlattık.
Mobil ve hız
Ziyaretçilerin büyük kısmı sitenize telefondan gelir. Tasarımı masaüstünde onaylayıp telefonda hiç bakmamak sık yapılan bir hata. Teklif aşamasında örnek işleri kendi telefonunuzdan açın; yavaş açılıyorsa, yazılar küçükse ya da butonlara parmakla basmak zorsa bu sizin sitenizde de olabilir. Konuyu mobil web tasarım sayfasında ayrıca ele aldık.
Hızı en çok bozan şey genelde optimize edilmemiş büyük fotoğraflar ve kullanılmayan eklentilerdir. Teslim öncesinde sitenin telefonda ne kadar sürede açıldığını birlikte test etmek isteyin.
İçeriği kim yazacak?
Site projelerini en çok geciktiren şey tasarım değil, metin ve fotoğrafın beklenmesidir. Baştan netleştirin:
- Metinleri siz mi yazacaksınız, ajans mı?
- Fotoğraflar sizin mi, çekim yapılacak mı, stok görsel mi kullanılacak?
- Çeviriler kimde?
- İçerik teslim tarihi takvimde yazıyor mu?
Stok görselle açılan bir site, gerçek mekânınızı göstermez. Özellikle turizm ve yeme-içme işletmelerinde gerçek fotoğraf, güveni doğrudan etkiler.
Teslimden sonra: bakım
Site yayına girdiğinde iş bitmez. Yazılım ve eklenti güncellemeleri, güvenlik, yedekleme ve küçük değişiklikler düzenli ilgi ister. Sözleşmede şunlar yazmalı: bakım dahil mi, dahilse neleri kapsıyor, bir değişiklik talebine ne kadar sürede dönülüyor, site çökerse ne yapılıyor.
Süreç nasıl işlemeli?
Sağlıklı bir web sitesi projesi genellikle şu sırayla ilerler. Adımlardan biri atlanıyorsa, nedenini sormakta fayda var:
- Tanışma ve ihtiyaç analizi: hedef müşteri, ana hizmetler, siteden beklenen eylem (arama, WhatsApp, form, rezervasyon)
- Yazılı teklif: kapsam, sayfa listesi, dahil olan ve olmayan kalemler, takvim
- Site haritası ve içerik planı: hangi sayfada ne anlatılacak
- Tasarım taslağı: önce telefonda, sonra masaüstünde onay
- Geliştirme ve içerik girişi
- Test: farklı telefonlarda, formlar ve butonlar çalışıyor mu
- Yayın ve teslim: erişim bilgileri, kısa panel eğitimi, bakım planı
Ajans seçerken uyarı işaretleri
- Alan adını "biz hallederiz" deyip kendi adına kaydetmek
- Kapsamı yazılı olmayan, tek satırlık teklif
- Canlı, açılabilen örnek iş gösterememek
- "Bir haftada Google'da ilk sıra" gibi garanti vaatleri
- Yönetim paneline yönetici erişimi vermemek
- Bakım ve yenileme ücretlerini sormadan söylememek
Sözleşme öncesi soru listesi
| Soru | Duymak istediğiniz cevap |
|---|---|
| Alan adı kimin adına kayıtlı olacak? | İşletmenizin adına |
| Yönetim paneline yönetici erişimim olacak mı? | Evet, teslimde verilecek |
| Kaynak kod ve dosyalar teslim edilecek mi? | Evet, sözleşmede yazılı |
| Analytics ve Search Console kimin hesabında? | Sizin hesabınızda, ajansa yetki verilerek |
| Fiyata neler dahil, neler değil? | Kalem kalem yazılı liste |
| İçerik ve fotoğrafı kim hazırlayacak? | Net bir iş bölümü ve tarih |
| Site mobilde nasıl test edilecek? | Teslim öncesi gerçek telefonda birlikte |
| Bakımın kapsamı ve ücreti ne? | Yazılı ve ayrı kalem olarak |
| Firma değiştirmek istersem ne olur? | Taşıma için gereken her şey size verilir |
Son söz
İyi bir web sitesi projesi, güzel bir tasarımdan önce net bir sözleşmeyle başlar. Alan adı, erişimler ve veriler sizde kaldığı sürece hangi firmayla çalışırsanız çalışın elinizdeki varlık sizindir. Kendi projeniz için bu soruları birlikte konuşmak isterseniz Fethiye web tasarım sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulanlar
- Alan adı kimin adına kayıtlı olmalı?
- İşletmenin ya da işletme sahibinin adına. Ajans alan adını kendi hesabında tutuyorsa, en azından sahip bilgisi sizin olmalı ve alan adını istediğiniz zaman başka firmaya taşıyabileceğiniz yazılı olarak belirtilmeli.
- Hazır tema ile özel tasarım arasındaki fark nedir?
- Hazır tema daha hızlı ve genelde daha ucuzdur ama başka sitelerle benzer görünür ve çoğu zaman kullanılmayan kodla gelir. Özel tasarım işletmenize göre kurgulanır, daha hafif olabilir; süre ve maliyet buna göre artar.
- Site teslim edildikten sonra bakım gerekir mi?
- Evet. Yazılım güncellemeleri, güvenlik, yedek ve küçük içerik değişiklikleri düzenli ilgi ister. Bakımın kapsamı ve ücreti sözleşmede ayrıca yazmalı.
- Siteyi kendim güncelleyebilir miyim?
- Yönetim paneli olan sitelerde metin, fotoğraf ve fiyat gibi içerikleri kendiniz değiştirebilirsiniz. Teslimde panelin nasıl kullanıldığının gösterilmesini ve yönetici erişiminin size verilmesini isteyin.